گزارش تخصصی ادبیات فارسی بهبود وضعیت درس در دوره پیش دانشگاهی

گزارش تخصصی ۱۳۹۷-۰۱-۰۹ 85 views

 

گزارش تخصصی ادبیات فارسی بهبود وضعیت درس دوره پیش دانشگاهی

چکیده:

هدف این پژوهش بهبود وضعیت یادگیری درس ادبیات دانش آموزان چهارم دبیرستان به روش تلفیق تکنیک های خلاقیت با روش های تدریس است.

در این پژوهش، تکنیک های خلاقیت (از جمله یورش فکری، تکنیک دلفی، تکنیک خلاقیت طرح شبکه ای مغز و تکنیک شوخی، را با روش های تدریس از جمله روش تدریس مباحثه و مناظره،روش تدریس فراگیری مشترک، روش تدریس تشکیل تیم های کلاسی و تدریس از طریق پرسش موثر)،تلفیق کرده و نهایتا منجر به یادگیری اثر بخش درس ادبیات دانش آموزان سال چهارم دبیرستان شد. بدین ترتیب با درک کامل مطلب و دریافت نمره های بالا،توسط دانش آموزا ن علاقه آنها به یادگیری و فعال بودن در کلاس افزایش یافته و منجر به افزایش اعتماد به نفس و انگیزه یادگیری آنها شد. همچنین مشارکت در فعالیت های گروهی و تعامل با گروه نیز در آنها تقویت یافت.

مقدمه (بیان و طرح موضوع)

درس ادبیات فارسی یکی از مهم ترین دروس دانش آموزان در طی دوران تدریس آن ها می باشد. این درس برای بعضی از دانش آموزان به دلیل داشتن لغاتی فراتر از دانش آن ها و معانی پیچیده و اشعاری که درک آن ها در بعضی موارد سخت و دست نیافتنی برای آن هاست، از محبوبیت کمی برخوردار است.

تدریس واقعی،آموزش نحوه یادگیری است تا دانش آموزان مطالب درس را بهتر جذب،ضبط،هضم و پالایش دهند. اگر معلم چیزی را تدریس کند و تغییری رخ ندهد،یادگیری اتفاق نیفتاده است. تعلیم دادن نه تنها یک شایستگی است بلکه یک مهارت است. از این رو تعلیم دهنده باید در کار خود مجرب و متخصص باشد. معلمی هنرمند است که این شایستگی و مهرت را به نمایش می گذارد. (دوج،١٣٨۵)

ارزیابی از وضع موجود

در سومین روز از آغاز سال تحصیلی با شوق و علاقه خاصی که به یاددهی – یادگیری داشتم وارد کلاس شدم. بعد ازمعرفی خود و آشنایی دانش آموزان،توضیحاتی در خصوص درس ادبیات و روش کار کلاس ارائه دادم. سپس شروع به تدریس کردم. انتظار داشتم دانش آموزان نیز به امر یاددهی- یادگیری علاقه ای نشان دهند اما اینگونه نبود. سعی کردم با ارائه پرسش هایی در حین تدریس، دانش آموزان را به مبحث درسی نزدیک تر کنم. اما کسی مشارکت فعالی در کلاس نداشت. اکثر دانش آموزان علاقه و انگیزه ای به درس نشان نمی دادند. علت را از آنها جویا شدم

اما جواب قانع کننده ای هم نداد. با برقراری ارتباط بیشتر، شروع به پاسخ گویی کردند و گفتند که ” ما علاقه ای به این درس نداریم. هر جمله کتاب،چندین سوال دارد. مباحث آن حفظ کردنی است و ما قادر به حفظ آنها نیستیم، مطالب آن سنگین است، حوصله خواندن آنرا نداریم و… ”. به هر نحوی که بود کلاس را جمع و جور کرده و چند صفحه ای درس دادم و در نهایت فرصتی برای مرور مباحث تدریس شده داده و از تعدادی هم پرسش کلاسی کردم اما وضعیت رضایت بخشی نداشتند. در جلسه بعدی نیز دانش آموزان علاقه ای به درس نشان ندادند. دانش آموزان این کلاس از نظر اخلاقی و انضباطی نیز بسیار مشکل دار بودند به نحوی که نه تنها تحمل کلاس برای تمامی معلمان مشکل بود، حتی کنترل آنها برای معاونین مدرسه نیز سخت بود.

آنها در کلاس درس نیز، رفتارهای متفاوتی داشتند عده ای از آنها در کلاس مشارکت نداشتند، عده ای با هم صحبت می کردند و مزاحم دیگران می شدند، عده ای هم در کلاس حضور ذهن نداشتند و برخی هم در کلاس، به درس گوش نمی دادند.

 اهداف گزارش تخصصی:

مشکل من عدم توجه و تمایل دانش آموزان به یادگیری این درس و همچنین بروز رفتارهای مختلفی همچون عدم مشارکت در کلاس،عدم گوش دادن، عدم حضور ذهن و همچنین صحبت های کلاسی.

هدف اصلی

بهبود وضعیت دانش آموزان در درس ادبیات فارسی چهارم دبیرستان

اهداف فرعی

چگونه با دانش آموزانی که تمایل به مشارکت در کلاس ندارند باید برخورد کنم؟

چگونه می توانم با دانش آموزانی که در کلاس صحبت می کنند و مزاحم دیگران نیز می شوند رفتار کنم؟

چگونه می توانم حضور ذهن دانش آموزان را جلب کنم؟

چگونه می توانم توجه دانش آموزانی که به درس گوش نمی دهند را جلب کنم؟

مقایسه با شاخص:

در مقایسه با شاخص، وضعیت درسی دانش آموزان در درس ادبیات فارسی باید بهبود یابد و دانش آموزان با رغبت بیشتری به یادگیری این درس بپردازند.

جمع آوری اطلاعات

کلاس چهارم بنده که در آن تدریس می کردم شامل بیست و یک نفردانش آموز با سطح علمی بسیار پایین و دارای مشکلات اخلاقی و رفتاری بالا، بود. کنترل کلاس در کنار تدریس به این دانش آموزان به قدری مشکل بود که تمامی دبیران،از وجود چنین کلاسی گلایه داشتند. صحبت تمامی دبیران در زنگ های تفریح و همچنین جلسات شورا، در مورد این کلاس و مشکلات اخلاقی-درسی دانش آموزان آن بود. حتی کارکردن در این کلاس برای من نیز بسیارمشکل بود.

ابتدا، سعی کردم نظرات همکاران،صاحب نظران و فعالیت ها و تجربیات قبلی آنان و خودم را مرور کنم تا بتوانم این مشکل را تا حد امکان حل نمایم. لذا تعامل نزدیکی با همکاران و بخصوص مشاور و مدیر مدرسه برقرار کردم تا حدی که آنها در جریان دقیق مراحل کار قرار داشتند و در این زمینه راهنمایی های بسیاری به اینجانب کردند.

بعد از چند جلسه متوجه شدم که دانش آموزان این کلاس رفتارهای بسیار متفاوتی دارند (عده ای در کلاس مشارکت نداشتند، عده ای با هم صحبت می کردند و مزاحم دیگران نیز می شدند، عده ای در کلاس حضور ذهن نداشتند و برخی به درس گوش نمی دادند). این امر کلاس داری همراه با تدریس اثربخش را برایم دشوار می کرد.

لذا، امکان استفاده از یک راه حل موثر نیز وجود نداشت. تصمیم به استفاده از راه حلی خاص گرفتم، که همان استفاده از تکنیک های خلاقیت بود.

سپس یک سری اطلاعات از وضعیت زندگی دانش آموزان و علت افت تحصیلی آنها بدست آوردم. و بعد کتابهای جالبی در زمینه استراتژی تدریس،تدریس اثر بخش، روش های تدریس و همچنین خلاقیت و تکنیک های خلاقیت مطالعه نمودم.

نهایتا به منابع علمی مراجعه کردم. در این راستا سایت های علمی معتبر فارسی همچون www. Sid. ir و

www. magiran. ir بسیار مفید واقع شدندو از آنجا که تا حدی به زبان انگلیسی آشنایی داشتم از پایگاه داده های علمی دانشگاه تهران،از جمله emerald،scopus، Elsevier، springer و… استفاده کردم.

لذا اطلاعاتی در خصوص خلاقیت و همچنینن انواع تکنیک های خلاقیت دریافت نمودم. همچنین با مطالعه کتابهای مختلف ; اطلاعاتی در خصوص روشهای تدریس،تدریس اثربخش و استراتژی تدریس بدست آوردم.

پیشینه تحقیق:

تدریس:

تدریس، به اجرا درآوردن برنامه درسی طراحی شده است. تعاریف مختلفی درباره واژه تدریس وجود دارد. بعضی تدریس را بیان صریح مربی درباره آنچه باید یاد گرفته شود می دانند و گروهی دیگر، تدریس را هم ورزی متقابل می دانند که بین مربی، فراگیر و محتوا در کلاس درس جریان دارد، عده زیادی از متخصصان تعلیم و تربیت فراهم کردن موقعیت و اوضاع و احوالی که یادگیری را برای فراگیران آسان کند تدریس نامیده اند. (کیا،نساج،١٣٨٧)

به طور کلی از این بحث ها می توان چنین نتیجه گرفت که تدریس یک فعالیت است. اما نه مانند دیگر فعالیت ها؛بلکه فعالیتی است که آگاهانه و بر اساس هدف خاصی انجام می گیرد. فعالیتی که بر پایه وضع شناختی فراگیران انجام می پذیرد و موجب تغییر آنها می شود؛و در نهایت عمل تدریس یک سلسله فعالیت های مرتب، منظم، هدفدار و از پیش طراحی شده است. (کیا،نساج،١٣٨٧)

مفهوم خلاقیت:

تحقیق در مورد خلاقیت و عناصر تشکیل دهنده آن توسط دانشمندان علوم اجتماعی از بیش از یک قرن پیش آغاز شد. اما انگیزه اصلی پژوهش از سال ١٩۵٠ توسط گیلفورد (Guilford) ایجاد گردید. وی خلاقیت را با تفکر واگرا در مقابل تفکر همگرا میدانست (مدنی پور، ١٣٧۵).

لوتاز (١٩٩٢) از اساتید رفتارسازمانی،خلاقیت را به وجود آوردن تلفیقی از اندیشه ها و رهیافت های افراد و یا گروهها در یک روش جدید، تعریف کرده است. بارزمن خلاقیت را فرایند شناختی از بوجود آمدن یک ایده، مفهوم، کالا یا کشفی بدیع می داند (مدنی پور، ١٣٧۵).

خلاقیت همچون عدالت،دموکراسی و آزادی دارای معانی مختلفی است ولی یک عامل مشترک در تمام خلاقیتها این است که خلاقیت همیشه عبارت است از پرداختن به عوامل جدیدی که عامل خلاقیت در آنها موجود بوده و به عنوان مجموع میراث فرهنگی عمل میکنند ولی آنچه که تازه است ترکیب این عوامل در الگویی جدید است (جک هالوران،دوگلاس نبتون،١٩٩٢) خلاقیت یعنی توانایی ترکیب ایده ها در یک روش منحصر به فرد یا ایجاد پیوستگی بین ایده ها (رابینز، ١٩٩١). خلاقیت عبارتست از بکارگیری توانایی های ذهنی برای ایجاد یک فکر یا مفهوم جدید (رضائیان،١٣٧٣). خلاقیت،پیدایی و تولید اندیشه و فکری نو است (نیکنامی، تقی پور ظهیری و غفاری مجلج،١٣٨٨).

فرایند خلاقیت:

اتریک (١٩٧۴)، از صاحبنظران مدیریت،فرایند خلاقیت را از اندیشه تا عمل به سه مرحله: بوجودآوردن اندیشه،پرورش اندیشه وبکارگیری اندیشه تقسیم کرده است. آلبرشت (١٩٨٧)،مراحل خلاقیت عملی و

قابل اجراتری را که از پنج مرحله تشکیل شده است،پیشنهاد میکند. این مراحل به ترتیب عبارتند از: جذب اطلاعات، الهام، آزمون، پالایش و عرضه. آلبرشت معتقد است که شخص خلاق،اطلاعات پیرامون خود را جذب میکند و بررسی مسائل،رهیافتهای مختلفی را مورد بررسی قرار میدهد. زمانی که ذهن فرد خلاق از اطلاعات خام انباشته شد بطور غیرقابل محسوس شروع به کار میکند و پس از تجزیه و تحلیل و ترکیب اطلاعات، رهیافتی برای مسئله ارائه میکند. (مدنی پور، ١٣٧۵)

آموزش پرورش و خلاقیت:

وزارت آموزش و پرورش با توجه به گستردگی و نقش زیربنایی آن مسئولیت اصلی روال بخشیدن به خلاقیت و نوآوری در جامعه را برعهده دارد ضروری است که بستر مناسب برای تبلور خلاقیت و نوآوری در سازمان مدیریت آموزش و پرورش ایجاد کرد تا بتوان خلاقیت و نوآوری را در جامعه شکوفا و هدایت کرد برای نیل به این منظور ایجاد فضای مناسب در محیط های آموزشی الزامی است. نخستین گام جهت ایجاد فضای مناسب برای ظهور خلاقیت و نوآوری تغییر در محیط های سازمانی است. از آنجا که تغییر، اصلاح و بهبود مبنای بروز خلاقیت و نوآوری است لذا میل به عدم تمرکز در فعالیت های سازمان نیروی انسانی و استفاده از انواع روش های اصلاحی و بهبود ضروری است. کارگزاران مدرسه و والدین (مربیان مدرسه و خانه) با شیوه های سخت گیرانه قادر به رهبری و تربیت افراد خلاق نیستند (نفر،١٣٨٩)

دانش آموزان خلاق از قدرت استدلال، درک سریع مفاهیم و حافظه ی قوی برخوردارند و لزوما در آزمون های هوشی نمره ی چندان فوق العاده ای کسب نمیکنند. اما در آزمون های مربوط به سنجش مهارت های تفکر واگرا نمره بالایی به دست میآورند. بنابراین اشخاص تیزهوش نیستند بلکه دارای هوش متوسط هستند.

کمبود خلاقیت را فقط به افرادی که عقب ماندگی ذهنی دارند میتوان نسبت داد. (سیف ١٣۶٩-ص ۵۴٩) دانش آموزان خلاق راه های خلاقانه ای برای حل مسایل ارائه میدهند. آنها در بازخوردها و نگرش های خود مستقل و بیتعصب هستندوترجیح میدهند از نظر یادگیری در شرایط باز و نامحدود فعالیت کنند. به فعالیت های فرهنگی بیش از ورزش و فعالیت های اجتماعی علاقه دارند. احساس بیشباهت بودن به دیگران دارند. در فعالیت های گروهی نقش رهبر را به عهده میگیرند و برای مشورت بیشتر به دوستان مراجعه میکنند. دارای تخیلی قوی هستند و حتی در کودکی دوست خیالی داشته اند. دارای رویاهای با شکوه و وحشت انگیز هستند سوالات آنها عجیب و غریب است.

ازاصول و روش هایی که کیفیت آموزش را در زمینه ی خلاقیت افزایش داده ومی تواند در فرایند رشد خلاقیت نقش مهمی داشته باشد به موارد زیر میتوان اشاره کرد (سام خانیان،١٣٨۴) :

١. دانش آموزان را به تناسب رفتارها، فعالیت ها و دستاوردهای خلاق آن ها مورد تشویق قرار داد.

٢. به دانش آموزان آموزش داده شود که نسبت به ایده ها و افکار خود حساس باشند.

٣. در مورد ماهیت خلاقیت و مفاهیم آن، به دانش آموزان اطلاعات لازم داده شود.

۴. حد امکان از وسایل و روش های آموزشی دیداری _ شنیداری استفاده شود.

گزارش تخصصی ادبیات فارسی بهبود وضعیت درس دوره پیش دانشگاهی

گزارش تخصصی ادبیات فارسی بهبود وضعیت درس دوره پیش دانشگاهی

گزارش تخصصی ادبیات فارسی بهبود وضعیت درس دوره پیش دانشگاهی

گزارش تخصصی ادبیات فارسی بهبود وضعیت درس دوره پیش دانشگاهی

گزارش تخصصی ادبیات فارسی بهبود وضعیت درس دوره پیش دانشگاهی

گزارش تخصصی ادبیات فارسی بهبود وضعیت درس دوره پیش دانشگاهی

گزارش تخصصی ادبیات فارسی بهبود وضعیت درس دوره پیش دانشگاهی

گزارش تخصصی ادبیات فارسی بهبود وضعیت درس دوره پیش دانشگاهی

گزارش تخصصی ادبیات فارسی بهبود وضعیت درس دوره پیش دانشگاهی

گزارش تخصصی ادبیات فارسی بهبود وضعیت درس دوره پیش دانشگاهی

برچسب‌ها, , , , , ,


دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

1

رمز کلیه فایل ها

www.daneshjoosara.com

شماره تماس

0933-907-5954

ایمیل پشتیبانی

daneshjoosara96@yahoo.com